XVIII VEK

Iako danas nema direktne arhivske građe, usled sakrivanja ili uništavanja arhiva od strane okupatora, komunista ili samih Slobodnih Zidara, da ne bi pale u ruke onim prvima, zna se da je krajem XVIII veka u Beogradu postojala Loža koja je radila na turskom jeziku. Svi relevantni dokumenti, lične prepiske, pisma, izveštaju raznih agentura, ukazuju da su se među njenim članovima nalazili vezir tadašnjeg beogradskog pašaluka, Hadži Mustafa Paša, poznatiji u narodu kao srpska ‚‚Majka‚‚ mitropolit Metodije, srpski ustanički vođa Janko Katić, trgovac Petar Ičko, braća Nenadovići, mitropolit Stratimirović, grčki pesnik i rodoljub Riga od Fere i mnoge druge ne nabrojene patriote.

XIX VEK

  • Oko 1842. godine u Beogradu je osnovana loža „Ali koč“. Nalazila se u zgradi gradske ambulante i na ulazu su je krasili trougao i egipatski stubovi na ulazu. Njen starešina je bio Mehmed Said Ismail, a sekretar Toma Vučić-Perišić. Loža je kasnije premeštena iz grada u varoš tik uz zgradu Glavne Policije gde je radila do 1862. godine.

  • U Zemunu je 1872. osnovana loža „Stela Orientalis“. Radila je pod zaštitom Velike Lože Ugarske, na nemačkom jeziku. Loža se kasnije premešta u Pančevo, ali se ubrzo gasi.

  • 1875. godine u Beogradu, kod Vojnog Senjaka organizovana je dobrovoljačka legija, sastavljena mahom od Italijana (Garibaldinaca), koja je na inicijativu italijanskog konzula oformila vojnu Slobodnozidarsku ložu.

  • Prva srpska loža u Beogradu osnovana je 1876. godine pod nazivom „Svetlost Balkana“. Radila je pod zaštitom (u to vreme regularno priznatog od strane ostalih Velikih Loža) Velikog Orijenta Italije sve do 1882. godine. Loža je inicirala veći broj članova, a primarni zadatak joj je bio da se stara o ranjenicima i da pomaže bolnice, šaljući značajnu pomoć u posebno postradali Knjaževački Okrug.

  • Loža „Srpska Zadruga“ osnovana je 1881. godine od strane braće iz Lože „Svetlost Balkana“ u Beogradu. Obe su pod zaštitom Velikog Orijenta Italije radile do 1883.  godine kada su uspavane, iz nepoznatih razloga, a na mesto njih osniva se nova Slobodnozidarska Loža.

  • Loža „Sloga, Rad i Postojanstvo” osnovana je 1883. godine u Beogradu, od članova dotadašnjih Loža „Svetlost Balkana“ i „Srpska Zadruga“. Radile su pod zaštitom Velikog Orijenta Italije sve do 1912. godine, kada je od svoje dotadašnje Velike Lože dobila dozvolu da se stavi pod zaštitu Vrhovnog Saveta Srbije, što je presedan u svetskom Slobodnom Zidarstvu, jer se Lože mogu nalaziti samo pod zaštitom jedne Velike Lože, domicilne, odnosno strane ukoliko ne postoji domicilna Velika Loža, kao što je to bio jedinstveni slučaj u Srbiji.

  • Loža „Pobratim“ je osnovana 1891. godine u Beogradu, od dela dotadašnjih članova lože „Sloga, Rad i Postojanstvo“ i dela članova lože „Demokratija“ (iz Budimpešte, tadašnja Ugarska, današnja Mađarska). Loža „Nemanja“ je osnovana 1892. godine u Nišu, od dela dotadašnjih članova lože „Pobratim“ i obe su radile pod zaštitom Simboličke Velike Lože Ugarske sve do 1908. godine, kada se usled aneksije Bosne od strane Austro-Ugarske monarhije, u protestu osamostaljuju, odnosno napuštaju zaštitu Simboličke Velike Lože Ugarske i radeći pod vedrim nebom postavljaju kamen temeljac za stvaranje treće Lože i konstituisanje buduće Velike Lože u Kraljevini Srbiji.

  • Loža „Budućnost“ je osnovana 1896. godine u Somboru. Radila je pod zaštitom Velike Lože Ugarske.

Interesantan je slučaj koji se odigrao u Narodnoj Skupštini, održanoj u Nišu 1899. godine, kada je jedan poslanik napao Slobodno Zidarstvo, i tada je ministar prosvete ustao sa svog mesta i u protestu javno priznao da je i sam Slobodni Zidar, te je stao u odbranu ove humane, kulturne i patriotske organizacije.

XX VEK

  • Loža „Aurora“ je osnovana 1905. godine u Vršcu, Loža ‚‚Budućnost‚‚ 1909. u Somboru, a u Subotici 1910. Loža ‚‚Stvaranje‚‚ (Alkatoš) sve tri pod zaštitom Velike Lože Ugarske.

  • Usled podela u Loži ‚‚Pobratim‚‚ nastaju Loža „Ujedinjenje“ je osnovana 1909. godine u Beogradu pod zaštitom Velikog Orijenta Francuske, Loža „Šumadija“ 1910. godine u Beogradu, od dela dotadašnjih članova lože „Pobratim“ pod zaštitom Velike Lože Hamburga, sve do 1912. godine, kada se stavlja pod zaštitu Vrhovnog Saveta Srbije. Takođe u to vreme osnovana je i Loža ‚‚Kosovo‚‚ u Skoplju.

  • Interesantno je da su Velika Loža Ugarske, Velika Loža Hamburga i Veliki Orijent Francuske (VOF koji je tada vec odavno nepriznata od strane najveće većine svetskih Velikih Loža usled inicijacije Ateista i osnivanja ženskih Loža), unose svetlo i stvaraju Lože (radionice) pod svojom zaštitom kako bi sebi tim putem obezbedile neke sopstvene interese na jednom malom i skučenom prostoru, koji se pokazao kao plodno tle za podele po svim osnovama.

  • U prisustvu Zamenika Suverenog Velikog Zapovednika Grčke, u Beogradu je 10. maja 1912. godine svečano instaliran Vrhovni Savet Starog i prihvaćenog Škotskog reda Srbije.

  • Pod zaštitom nove, nezavisne Velike Masonske vlasti, instituisane u obliku Vrhovnog Saveta 33 stepena Škotskog reda Srbije, a u odsustvu Velike Lože što je jedinstveni presedan u masoneriji, radile su lože „Pobratim“, „Sloga, Rad i Postojanstvo“ i „Šumadija“, sve tri iz Beogradu i „Nemanja“ u Nišu. Očigledno je da 1912. nije bilo uslova za stvaranje Velike Lože Srbije iako su postojale 4 Lože od potrebnih 3.

  • Hram Slobodnog Zidarstva Kraljevine Srbije svečano je osvećen 1913. godine u Beogradu i nalazio se u Studeničkoj ulici br. 46a na Vračaru. U njemu su Slobodni Zidari iz Beograda radili sve do avgusta 1940. godine.

  • Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca formirana je 1. decembra 1918. godine.

  • Lože „Ljubav Bližnjega“ (1903) i „Maksimilijan Vrhovec“ (1913) iz Orijenta Zagreb kao i „Budnost“ (1912) iz Orijenta Osijek, zatražile su i dobile dozvolu od Simboličke Velike Lože Ugarske, da se stave pod zaštitu Vrhovnog Saveta Srbije.

  • Posle završetka Prvog svetskog rata i proglašenja ujedinjenja Srba, Hrvata i Slovenaca, tri zagrebačke lože prihvataju inicijativu Vrhovnog saveta da se u novoj državi formira jedna Velika loža simboličkih stepena, a da Vrhovni savet preraste u Vrhovni savet Starog i prihvaćenog škotskog reda za Kraljevinu Srba, Hrvata i Slovenaca. Na osnivačkoj Skupštini, održanoj u Zagrebu 9. juna 1919. godine, simbolički stepeni (učenik, pomoćnik i majstor) odvojeni su od visokih i Vrhovni savet je preinačen, organizaciono, strukturalno i suštinski u dva odvojena nezavisna sistema: Veliku ložu Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca „Jugoslavija“ i Vrhovni savet Starog i prihvaćenog škotskog reda za Kraljevinu Srba, Hrvata i Slovenaca.

  • Velika Loža Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca „Jugoslavija“ bila je 1926. godine, u Beogradu domaćin Međunarodnog masonskog kongresa – U znaku mira. Pod pokroviteljstvom Međunarodne masonske asocijacije, kongresu je prisustvovalo pedeset šest predstavnika dvadest nacionalnih obedijencija iz petnaest evropskih država kao i predstavnici dve prekomorske obediencije.

  • Pošto je 6. januara 1929. promenjeno ime države, iste godine je na Godišnjoj Skupštini Velike Lože odlučeno da se u skladu sa tim, promeni i ime Slobodno zidarske organizacije u Velika Loža „Jugoslavija“.

  • Godine 1931. Velika Loža „Jugoslavija“ razmenila je međusobno priznanje sa Ujedinjenom Velikom Ložom Engleske, direktnim naslednikom najstarije Velike Lože.

  • Pod pritiskom nepovoljnih profanih okolnosti, Velika Loža „Jugoslavija“ donosi rešenje o obustavljanju svakog rada u Ložama pod njenom zaštitom i „samouspavljivanju“ Velike Lože, do dolaska povoljnijih okolnosti za nesmetan rad Loža. Ova odluka je saopštena svim Ložama pod zaštitom Velike Lože „Jugoslavija“ 2. avgusta 1940. godine.

Pod zaštitom Velike Lože „Jugoslavija“, sve do samouspavljivanja 1940. godine, na teritoriji Republike Srbije radile su sledeće Lože:

  1. „Sloga, Rad i Postojanstvo“ (1883), Orijent Beograd

  2. „Pobratim“ (1890), Orijent Beograd

  3. „Budućnost“ (1896), Orijent Sombor

  4. „Aurora“ (1905), Orijent Vršac

  5. „Šumadija“ (1910), Orijent Beograd

  6. „Alkotaš – Stvaranje“ (1910), Orijent Subotica

  7. „Istina“ (1921), Orijent Beograd

  8. „Dositej Obradović“ (1925), Orijent Beograd

  9. „Preporođaj“ (1926), Orijent Beograd

  10. „Mitropolit Stratimirović“ (1926), Orijent Novi Sad

  11. „Maksim Kovalevski“ (1926), Orijent Beograd

  12. „Stella Polaris“ (1928), Orijent Subotica

  13. „Vojvodina“ (1931), Orijent Zrenjanin

  14. „Banat“ (1937), Orijent Pančevo

  15. „Čovečnost“ (1940), Orijent Beograd

  • Aprila 1990. godine, kod nadležnih državnih organa registrovane su lože „Pobratim“, „Sloga, Rad i Postojanstvo“ i „Maksimilijan Vrhovac“ – sve sa sedištem u Beogradu.

  • Ujedinjene Velike Lože Nemačke su 23. juna 1990. godine reaktivirale Veliku Ložu Jugoslavija u Beogradu.

  • Godine 1991, Velika Loža je promenila ime u Velika loža „Jugoslavija“.

  • Godine 1993. Velika Loža „Jugoslavija“ promenila je ime u Regularna Velika Loža „Jugoslavija“.Ova promena imena i smena Velikog Majstora dogodila se na godišnjoj skupštini Velike Lože Jugoslavija održanoj u Riminiju u Italiji, a usled rata koji je zahvatio SFRJ. Treba zarad istine navesti da su toj skupštini prisustvovali samo delegati iz Srbije. Medjutim ova skupština je tek 1995. godine konstantovana dekretom Ujedinjenih Velikih Loža Nemačke kao validna, a tek 2003. godine i od strane Ujedinjene Velike Lože Engleske, iako su to mnoge Velike Lože učinile skoro deceniju ranije.

XXI VEK

  • Godine 2003. Regularna Velika Loža „Jugoslavija“ dobila je priznanje Ujedinjene Velike Lože Engleske.

  • Godine 2006. Razdruživanjem Državne Zajednice SCG, R:.V:.L:. „Jugoslavija„ počinje proces promene imena u Regularna Velika Loža Srbije, kako se sada naziva.